Strona główna » BLOG z poradnika ogrodnika » LARVANEM co warto wiedzieć o nicieniach w walce z opuchlakami i pędrakami ?

LARVANEM co warto wiedzieć o nicieniach w walce z opuchlakami i pędrakami ?


 
nicienie larvanem
 


CZYM JEST PRODUKT LARVANEM
I CZY WARTO GO STOSOWAĆ ?

Larvanem to innowacyjne pasożytnicze nicienie Heterorhabditis bacteriophora, które wnikając do wnętrza larwy opuchlaka paraliżują jego organizm następnie uwolnione bakterie powodują rozkładanie się tkanki larwy szkodnika. Tak porażona larwa ginie w ciągu kilku dni od zainfekowania, a nicienie larvanem przenikają do gleby poszukując nowych larw szkodnika. Z czasem nie mając pożywienia giną.

Nicienie są całkowicie bezpieczne dla ludzi, zwierząt i środowiska, a  co ważne szkodniki nie uodparniają się na nie jak na środki chemiczne, które przestały być już skuteczne w walce z tym szkodnikiem.

Bardzo ważny jest też fakt, że nicienie nie hamują rozwoju roślin co miało ogromny wpływ w przypadku używania środków chemicznych do walki ze szkodnikiem.




 
CO WYRÓŻNIA NICIENIE LARVANEM OD PODOBNYCH
PRODUKTÓW NICIENIOWYCH  INNYCH FIRM  ?

Przede wszystkich ważny jest wypełniacz zastosowany w produktach Koppert. Inne nicienie często posiadają wypełniacz w postaci glinki, która gorzej rozpuszcza się w wodzie i w przypadku stosowania np. poprzez systemy nawadniające może powodować ich zapychanie poprzez tworzący się osad. W przypadku nicieni firmy Koppert wypełniaczem jest specjalny żel, który bardzo dobrze rozpuszcza się w wodzie nie tworząc osadów, a do tego jest w pełni biodegradowalny. Nawet rozpuszczone w mniejszej ilości wody nie wystąpi osad, a wszystko bardzo ładnie się rozpuści. Dzięki temu możemy podawać nicienie nawet przez system nawadniania co nie spowoduje jego zapychania.

Zapytaj zatem sprzedającego przed zakupem jaki wypełniacz stosuje w swoim produkcie nicieniowym .



 

LARVANEM TO DOSKONAŁY PRODUKT DO WALKI
Z OPUCHLAKAMI I PĘDRAKAMI ALE ...

Istotne są terminy stosowania. Ten sam produkt na różne szkodniki stosuje się w odmiennych terminach:

wypunktowanieOpuchlaki zwalczamy dwoma zabiegami pierwszą aplikację nicieniową stosujemy koniec kwietnia i maj, druga aplikacja nowo zakupionym produktem koniec sierpnia/wrzesień (wymagana temperatura gleby +14stopni C).

wypunktowaniePędraki optymalny termin walki to okres od połowy lipca do maksymalnie połowy sierpnia i walka z nim odbywa się około 3 lata z rzędu.


 


CO WARTO WIEDZIEĆ O OPUCHLAKACH

Coraz większa liczba osób uprawia swoje ogrody z ogromną pasją, wyszukując odpowiednie okazy roślin i pielęgnując je latami tworząc swój wymarzony latami raj. Wystarczy chwila nieuwagi ,aby w krótkim czasie stracić coś czego szybko nie da się odbudować. Większość z nas zauważa marnienie roślin niejednokrotnie uprawianych od wielu lat w ogrodzie i mimo dbania o nie nie bardzo kojarzymy co może być tego przyczyną. Pomału tracimy w naszych ogrodach rośliny, które niejednokrotnie mają sporą wartość również sentymentalną, a wystarczy obserwacja i dwa zabiegi, które nas od tego uchronią.

Zmorą upraw ogrodowych jak i szkółkarskich od kilku lat stał się szkodnik zwany opuchlakiem. Obecnie opuchlak żeruje na ponad 150 gatunkach roślin i lista ta cięgle się powiększa. Jeszcze parę lat wstecz mało kto obserwował objawy żerowania tego szkodnika. Dzisiaj praktycznie nie ma ogrodów czy szkółek w których opuchlak by nie występował. Szkodnik trudny do zauważenia gdyż jego żerowanie odbywa się głównie w godzinach nocnych. Dorosłe osobniki obgryzając nasze liście ząbkując je na brzegach, a jeszcze gorszy jest cichy zabójca tj larwa, która obcina roślinom korzenie.

 
Jak wygląda dorosły opuchlak ?

opuchlak dorosły
 
Chrząszcze opuchlaków osiągają rozmiary od 1 do 1,5cm, mają ciemne ubarwienie z jaśniejszymi łuskam. Dorosły opuchlak nie fruwa jest pozbawiony skrzydeł.
 

Jak wyglądają larwy opuchlaka ?

larwa opuchlaka

Larwy opuchlaków zaś są zgięte łukowato, są beznogie o zabarwieniu biało-kremowym osiągają około 1cm długości. Często są mylone z pędrakami jednak bardzo łatwo je odróżnić, gdyż są dużo mniejsze i tak jak wspominaliśmy nie posiadają w górnej części charakterystycznych odnóży.


Zimowanie opuchlaków
Opuchlak głównie zimuje pod postacią larwy jednak zdarzają się również zimujące dorosłe osobniki w uprawach pod osłonami. Trudno jest podejmować decyzję o terminie zwalczania w uprawach pod osłonami, gdyż w takich uprawach szkodnik występuje jednocześnie w różnych fazach rozwojowych.

W ogrodach lub szkółkach w których rośliny są uprawiane bez osłon możemy przyjąć, że po zimie gdy temperatura wzrasta powyżej 0 stopni C larwy zimujące zaczynają żerowanie przy korzeniach roślin. Żerować mogą również w czasie "ciepłej" zimy.



Cykl rozwojowy opuchlaków

W maju i czerwcu z larwy pojawiają się poczwarki i stopniowo pojawiają się osobniki dorosłe, które obgryzają najczęściej najmłodsze wierzchołkowe liście roślin. Dorosłe opuchlaki rozmnażają się partenokarpicznie (występują tylko samice). Samice te składają nowe jaja w rozłożonym czasie.

Chrząszcze składają jaja najczęściej w pobliżu korzeni roślin również tych uprawianych w doniczkach przez co zauważenie żerowania larw jest utrudnione. Po stosunkowo krótkim okresie z jaj wylęgają się larwy rozpoczynające żerowanie uszkadzając korzenie roślin spisując tym rośliny na straty. W drugim cyklu rozwojowym larwy zaczynają żerowanie z końcem sierpnia i we wrześniu. W różnych latach terminy mogą być lekko poprzesuwane w zależności od warunków pogodowych.


cykl rozwojowyChrząszcze przechodzą przez cztery stadia rozwojowe: jajo, larwa, poczwarka, imago.

Larvanem to innowacyjne pasożytnicze nicienie Heterorhabditis bacteriophora, które wnikając do wnętrza larwy opuchlaka paraliżują jego organizm następnie uwolnione bakterie powodują rozkładanie się tkanki larwy szkodnika. Tak porażona larwa ginie w ciągu kilku dni od zainfekowania.

Dorosłe chrząszcze zaczynają żerować na liściach w charakterystyczny sposób je ząbkując na brzegach. Zjadają również młode pędy, zaś larwy obgryzają korzenie, a niekiedy niszczą korzeń główny powodując stopniowe zamieranie rośliny.



 
alt
 

 

Kiedy zwalczamy opuchlaki?
 
Inaczej sprawa się ma w walce z opuchlakiem. Ze względu na dwukrotny w roku cykl rozwojowy pierwszą aplikację nicieniową stosujemy koniec kwietnia i maj, a konieczna jest druga aplikacja nowo zakupionym produktem koniec sierpnia/wrzesień. Larwy tego szkodnika upodobały sobie takie rośliny jak rododendrony, żurawki, borówki amerykańskie czy też truskawki. Charakterystycznym objawem żerowania dorosłego opuchlaka są poząbkowane na brzegach liście roślin. Ale to już działanie dorosłego opuchlaka pamiętajmy, że groźniejszym dla roślin są jego larwy, które gnieżdżą się przy korzeniach niszcząc je całkowicie. Niestety dorosłego chrząszcza nie jesteśmy wstanie zniszczyć, gdyż nie ma na to skutecznych preparatów dlatego ważniejsze jest zniszczenie larw.


Profesjonalna metoda zwalczania zwalczania tego gatunku chrząszcza za pomocą pasożytniczych nicieni (Heterorhabditis bacteriophora).

Dlaczego walka z opuchlakiem jest taka trudna ? Okazuje się, że nie ma skutecznych środków chemicznych, które z łatwością poradzą sobie zarówno z larwą jak i dorosłym opuchlakiem. Larwy stały się odporne na większość insektycydów. Środków zwalczających dorosłego opuchlaka również nie ma co potwierdzają profesjonalni producenci roślin.

Opracowana metoda biologiczna przez firmę Koppert pozwala na skuteczną walkę z larwami opuchlaków w sposób bezpieczny dla ludzi, zwierząt oraz roślin. Metoda ta jest dlatego tak ceniona, gdyż wykorzystuje specjalnie wyhodowane nicienie, na które szkodniki się nie uodparniają, a co ważne nie hamują wzrostu roślin co robiło wiele pestycydów.

Metoda stosowania jest bardzo prosta lecz trochę czasochłonna, a polega na wprowadzeniu do gleby nicieni za pomocą konewki lub specjalnego aplikatora Aquanemix . Można również stosować opryskiwach grubokropelkowy oraz można wykorzystać system nawadniania usuwając z niego filtry.

Zadowalające wyniki spowodowały, że nicienie używane są na rynku profesjonalnym już od wielu lat. Należy przy tym pamiętać, że nie istnieje metoda niszcząca szkodniki w 100% zadaniem nicienie jest utrzymanie szkodników w małej liczebności. Nicienie zwalczają tylko młode larwy dlatego część larw przeżywa i zabieg należy powtarzać co roku zgodnie z cyklami stosowania. Mimo wszystko stosowanie nicieni jest zabiegiem stosunkowo tanim co do korzyści wynikających z uprawy roślin, a przy tym jest całkowicie bezpieczne dla środowiska.

Powinno się zatem koncentrować uwagę na walce ze szkodnikiem i to my musimy ocenić, które rośliny najbardziej preferują szkodniki w naszych uprawach. Tam należy skoncentrować swoją uwagę na walce z tym groźnym szkodnikiem, aby zapobiec rozprzestrzenianiu się szkodników na cały ogród lub szkółkę.

Preparat Larvanem wykorzystywany jest również do walki z pędrakami niszczącymi głównie trawniki. Jednak w tym przypadku termin jego stosowania jest odmienny i przypada na okres od połowy lipca do połowy sierpnia.



 
CO WARTO WIEDZIEĆ O PĘDRAKACH
 


altPędraki to larwy chrząszczy o dobrze rozwiniętych odnóżach tułowia i brakiem odnóży odwłokowych. Stadia larwalne oraz poczwarki żyją w glebie. Wychodzą z niej dopiero jako postaci dorosłe.

Najczęściej spotykane w naszych warunkach gatunki to chrabąszcz majowy (Melolontha melolontha), guniak czerwczyk (Amphimallon solstitiale) oraz ogrodnica niszczylistka (Phyllopretha horticola). Na skutek żerowania powodują uszkodzenia roślin. Są wielożerne, obgryzają korzenie, co doprowadza do zasychania całej rośliny. Walka z nimi jest uporczywa i trudna ze względu na długość ich życia. Rozwój jednego pokolenia chrabąszcza majowego trwa 4-5 lat, natomiast guniaka czerwczyka 2-3 lata. Najkrótszy cykl rozwojowy występuje u ogrodnicy niszczylistki i to właśnie ten gatunek najłatwiej zwalczyć.


 




Jak wyglądają larwy pędraków ?
 
pedrak larwa
 

 
 
Kiedy zwalczamy pędraki?

Optymalny termin walki z pędrakiem to okres od połowy lipca do maksymalnie połowy sierpnia i walka z nim odbywa się około 3 lata z rzędu.  Pędrak to jeden z głównych szkodników niszczących korzenie trawnika. Jeśli odpowiednio dbasz o swój trawnik nawozisz go, nawadniasz, a mimo to na trawniku pojawiają się wyschnięte plamy, a darń odchodzi płatami, to sprawdź koniecznie czy pod nim nie zagnieździły się larwy pędraków.


Heterorhabditis bacteriophora - Larvanem

Istnieje wiele gatunków nicieni. Niektóre z nich należą do grupy szkodników roślin, inne to parazytoidy, które w ochronie roślin pomagają. Heterorhabditis bacteriophora należy do pożytecznych, z tego punktu widzenia, nicieni. Jest używana w biologicznej ochronie roślin od 1984 roku.

Nicienie nie są widoczne gołym okiem, a ich rozwój odbywa się wewnątrz żywiciela. Żyjące w glebie nicienie, wnikają do larwy-gospodarza przez otwory w jego ciele. Wewnątrz jamy ciała nicieni znajdują się bakterie, które są uwalniane z chwilą wniknięcia do gospodarza. Bakterie rozprzestrzeniają się i niszczą kutikulę szkodnika, doprowadzając do jego śmierci. 


 


JAK APLIKOWAĆ NICIENIE ZA POMOCĄ KONEWKI
 


Niezbędnik:alt
  • Konewka 10L z sitkiem
  • Miarka 1 litrowa
  • Wiaderko 10L
  • Kijek do mieszania
  • Wąż ogrodowy

1) Należy nawodnić odpowiednio teren na którym będziemy aplikowali nicienie
2) Przygotowujemy ciecz roboczą (nicienie należy dobrze wymieszać w wodzie o temperaturze około 18-20 stopni C

 
  • LARVANEM 50mln - zawartość opakowania wymieszać w 10l wodyalt
  • LARVANEM 500mln - zawartość jednego z dwóch opakowań wymieszać w 10l wody. Po zużyciu pierwszego opakowania, korzystamy z drugiego.
 

Wymieszać nicienie, pobrać 1L cieczy roboczej (przy dużym opakowaniu Larvanem pobrać 0,2L), wlać do konewki i uzupełnić do pełna wodą. Zużyć powstałą ciecz na 10m2.

Po podlaniu całej powierzchni, należy delikatnie podlać teren w celu spłukania nicieni z roślin do ziemi, w której znajdują się larwy szkodników. Efekt działania preparatu widoczny jest już po 14 dniach od aplikacji. Przez okres ten należy utrzymywać wysoką wilgotność podłoża, gdyż nicienie giną w suchej glebie (nie czekamy zatem na deszcz)


 

JAK APLIKOWAĆ NICIENIE ZA POMOCĄ DOZOWNIKA AQUANEMIX
 
altDozowanie nicieni jeszcze nigdy nie było tak proste ...


Niezbędnik:
  • Miarka 0,4 litra
  • Wiaderko do cieczy roboczej
  • Kijek do mieszania
  • Wąż ogrodowy

Opakowanie  z nicieniami należy rozpuścić wg zaleceń podanych w tabeli mieszania znajdującej się w instrukcji dołączonej do aplikatora, a następnie uzyskany roztwór wlać do zbiorniczka. Należy pamiętać, iż nicienie należy stale mieszać aby nie osiadły na dnie i ściankach naczynia.

W pozycji NE mamy możliwość nanoszenia nicieni, a po szybkiej zmianie ustawienia na 0 stosowania samej wody w celu spłukania nicieni z roślin i wpłukania do podłoża.

 
alt

Przygotowanie cieczy roboczej
  • LARVANEM 50mln rozpuścić w 4L wody o temperaturze 18-20 stopni C
  • LARVANEM 500mln każdą saszetkę (w zestawie są 2 saszetki) rozpuścić w 20L wody o temperaturze 18-20 stopni C

Pobrać z pojemnika w którym było rozpuszczone 0,4L cieczy roboczej i wlać do dozownika Aquanemix. Taka porcja wystarczy na 10m2 powierzchni. Przed każdym pobraniem cieczy roboczej dobrze wymieszać roztwór (nicienie nie mieszane mogą osadzać się na dnie i ściankach naczynia z cieczą roboczą)alt

Należy nawodnić odpowiednio teren na którym będziemy aplikowali nicienie oraz utrzymywać wilgotność przez minimum 2 tygodnie po zastosowaniu.


 



 


9 NAJCZĘŚCIEJ POPEŁNIANE BŁĘDY
PRZY STOSOWANIU NICIENI ?

 
 
1. Nieprawidłowe rozróżnienie szkodnika. Często mylone są opuchlaki z pędrakami przez co klienci stosują preparat w nieodpowiednich terminach. Jak widać na zdjęciach wyżej są one łatwe do rozróżnienia. Pędraki posiadają w przedniej części odnóża (łapki widoczne gołym okiem), a opuchlaki są zazwyczaj mniejsze i pozbawione tych odnóży.

2. Zbyt wczesne stosowanie. Dotyczy to głównie wczesno-wiosennego stosowania na larwy opuchlaków gdzie istotnym warunkiem dla przeżycia pożytecznych nicieni jest aby średnia dobowa temperatura gleby nie była niż wymagane +14 stopni C. Terminy stosowania mogą ulec przesunięciu ze względu na warunki pogodowe i temperaturę. Przy zbyt niskich temperaturach gleby nicienie mogą zginąć. Należy brać pod uwagę, że w różnych rejonach kraju w tym samym okresie mogą być różne warunki pogodowe co należy uwzględnić.

3. Zbyt późne stosowanie. O konieczności stosowania nicieni decydujemy się jak już widzimy objawy żerowania dorosłych osobników. Zazwyczaj jest już po optymalnych terminach stosowania nicieni. Tutaj należy pamiętać, że nicienie skutecznie zwalczają tylko młode larwy nie działają na stare larwy i osobniki dorosłe.

4. Stosowanie żywych organizmów po chemicznej walce z zastosowaniem środków ochrony roślin. Nie wolno stosować nicieni zaraz po stosowaniu chemicznych środków do zwalczania tych szkodników. Często bezpieczny termin od zabiegu chemicznego do stosowania biologii może wynosić nawet 3-4 miesiące!

5. Nie przygotowujemy podłoża przed aplikacją nicieni przez odpowiednie jego nawodnienie. Jest to zabieg bardzo ważny, gdyż nicienie są ruchliwe tylko w wilgotnym podłożu. Często klienci sugerują się opadem deszczu, który może nieodpowiednio nawilżyć glebę do wymaganej głębokości. A zatem nie czekamy na opady deszczu tylko odpowiednio nawadniamy teren, a po aplikacji dokładnie spłukujemy nicienie w głąb gleby. Po aplikacji utrzymujemy sporą wilgotność podłożą przez okres 2-3 tygodni. Nawadnianie musi być tak przeprowadzone, aby wilgotność gleby sięgała do 15cm. Utrzymanie zbyt głębokiej wilgotności spowoduje, że nicienie przenikną zbyt głęboko i nie będą w stanie skutecznie atakować szkodników.

6. Aplikacja nicieni w pełnym słońcu. Nie należy aplikować nicieni w pełnym słońcu co klienci często robią. Promieniowanie ultrafioletowe (UV) jest szkodliwe dla nicieni, dlatego nie należy ich rozprowadzać przy bezpośrednim nasłonecznieniu. Spryskiwać wieczorem (lub w niektórych przypadkach rano), pozwalając, aby nicienie pracowały przez kilka godzin przy optymalnej temperaturze i wilgotności

7. Nie odpowiednie przechowywanie produktu. Produkt Larvanem to żywe organizmy należy zamawiać na bieżące zastosowania. Towar dostarczany jest przez nas w cyklach  raz w tygodniu. Nie ma więc sensu kupowania na dłuższe przechowanie. Jeśli produkt nie będzie aplikowany  w dniu dostawy pamiętajmy aby zaraz po otrzymaniu przesyłki umieścić go w lodówce. Częstym błędem jest otwieranie przesyłki dnia następnego albo jeszcze później i dopiero pobudzone do życia nicienie wkładane są do lodówki. Wiec jeśli produkt chcemy aplikować w innym terminie niż dostawa umieszczamy nicienie w lodówce i przechowujemy maksymalnie do daty ważności na opakowaniu. Nie zalecamy długiego przechowywania.

8. Dalsze transportowanie produktu bez spełnienia odpowiednich warunków (np wymiany wkładów chłodzących)
Często klienci chcą przetransportować produkt w odległe miejsca nie otwierając przesyłki po dostawie. Producent na czas dostawy stosuje specjalne schładzacze, które umożliwiają bezpieczny przewidywany transport do klienta.

9. Dzielenie saszetek z nicieniami. Nie należy dzielić saszetek z nicieniami, aby odstąpić część opakowania komuś innemu lub zostawić sobie na późniejsze wykorzystanie. Nigdy nie będziemy wiedzieli w której części opakowania znajdują się nicienie. Nie należy również przechowywać otwartego opakowania.






NAJCZĘŚCIEJ ZADAWANE PYTANIA
ODNOŚNIE NICIENI LARVANEM


 
Co to są nicienie
Nicienie to mikroskopijnie małe (0,6 do 1 mm), niesegmentowane organizmy, które występują w glebie na całym świecie.

Czy wszystkie gatunki nicieni są nieszkodliwe?
Nie. Nicienie patogeniczne dla roślin powodują w nich szkody. Jednak nicienie entomopatogeniczne są w 100% bezpieczne dla roślin, zwierząt i ludzi. Tylko owady mogą być ich żywicielami. Zdecydowanie najwięcej nicieni należy do grupy saprofitów, która żywi się martwą materią organiczną.

Czy bakterie uwalniane przez nicienie Larvanem są groźne?
Nie. Jest to grupa bakterii szkodliwa tylko dla szkodników i nie jest w stanie przetrwać poza organizmem żywiciela. Są one bezpieczne dla ludzi i zwierząt.

Jak długo przygotowana zawiesina z nicieniami może czekać na użycie?
Rozrobiona zawiesina z nicieniami musi być użyta niezwłocznie po przygotowaniu. Powinna zostać ona dokładnie wymieszana w innym przypadku nicienie mogą opadać na dno i ginąc z powodu niedoboru tlenu. Należy często mieszać ciecz roboczą.
 

Jak szybko działają nicienie i kiedy można spodziewać się efektów?
W optymalnych warunkach nicienie są w stanie zabić szkodnika w ciągi 24-48 godzin. W praktyce nicienie będą musiały najpierw znaleźć gospodarza, a dopiero się z nim rozprawić. Efekt ten zatem uzależniony jest od tego ile czasu nicienie będą poszukiwały swojej ofiary.

Czy nicienie są bezpieczne dla ludzi i zwierząt?
Tak nicienie Heterorhabditis bacteriophora są całkowicie bezpieczne dla ludzi, zwierząt i środowiska, z czasem nie mając pożywienia giną.

Stosowałem środki chemiczne, które nie pomogły w walce ze szkodnikiem czy mogę użyć nicieni?
Nie jeśli w ostatnim czasie były używane środki chemiczne mogą one mieć pozostałości w glebie i zniszczyć nasze pożyteczne nicienie. Stosowanie chemii może wykluczyć wprowadzenie biologii nawet na 3 miesiące. Jak długi okres należy odczekać zależy od środka, stężenia itp nie wszystkie środki zostały zbadane na żywych organizmach dlatego należy uznać dłuższy termin.

Dlaczego gleba powinna być mokra przed i po zabiegu?
Jest to bardzo ważne gdyż nicienie są wrażliwe na suszę. Suche podłoże może spowodować śmierć nicieni. Nicienie używają wilgoci i cząsteczek gleby do przemieszczania się dlatego tak istotne jest aby była ona mokra na odpowiednią głębokość. Ponadto dyspersja nie jest możliwa bez filmu wodnego.

Jak długo po aplikacji podłoże powinno pozostać wilgotne?
Należy pamiętać, że tak długo jak gleba jest wilgotna nicienie żyją i aktywnie poszukują ofiary. Powinniśmy zadbać o odpowiednią wilgotność gleby kilka tygodni po zastosowaniu nicieni.


Czy nawozy do trawnika mogą mieć wpływ na nicienie ?
Nawozy standardowe nie powinny szkodzić nicieniom. Jednak na rynku są nawozy do trawnika z odchwaszczaczem zawierające środki chwastobójcze wówczas zaleca się odczekać 2-3 tygodnie od zastosowania Larvanem-u. Tak samo lepiej wstrzymać się z nawozami zawierającymi duża ilość żelaza przeznaczone do walki z mchem. Żelazo samo w sobie jest w stanie zniszczyć ubranie czy buty dlatego może być też szkodliwe dla nicieni i lepiej się wstrzymać na podobny okres jak wyżej. Standardowe nawozy do trawy można stosować.

Jak długo działają nicienie i jak długo mogą przetrwać po aplikacji?
W odpowiednich dla nich warunkach nicienie mogą pozostać przy życiu i poszukiwać żywiciela w glebie przez kilka tygodni.




 

 
 



 
Komentarze (0)

Przejdź do strony głównej Wróć do kategorii BLOG z poradnika ogrodnika
Wszystkie prawa zastrzeżone sklep-ogrodnik.pl
Korzystanie z tej witryny oznacza wyrażenie zgody na wykorzystanie plików cookies. Więcej informacji możesz znaleźć w naszej Polityce Cookies.
Nie pokazuj więcej tego komunikatu
VAT